In NRC next van dinsdag 29 maart 2011 staat een mooi stuk over hoe de generatie 20-ers daar onlangs een onwijs grote demonstratie heeft opgezet via Facebook. Ongeveer 100.000 mensen gingen daar zaterdag 12 maart 2011 de straat op. Het meest verassende: Zowel jong en oud deed mee! Doel van de demonstratie: Aandacht vragen voor het arbeidsmarktbeleid in Portugal. Een beleid dat zich uit in een te groot aanbod tijdelijke banen en het opdoen van arbeidservaringen via niet betaalde stages. Een precaire situatie volgens de vier initiatiefnemers waar de nodige aandacht voor moet worden gevraagd. (Bron: Waal, M. de, ‘Het protest van de wegwerpgeneratie, Massale betoging tegen crisis in Portugal.’, NRC Next, 29 maart 2011).
Lastig aan het werk
Waar hebben de initiatiefnemers het dan precies over? De Portugese beroepsbevolking bestaat blijkbaar voor een steeds groter deel uit mensen die geen vast dienstverband hebben. Zij zijn makkelijk te ontslaan en hebben weinig aanspraken op een sociaal vangnet. Hiertegenover staat een deel dat juist overbeschermd is. Werkgevers kunnen alleen tegen hoge kosten van hen afkomen en ervaren daarbij veel juridische problemen. Met als gevolg dat jongeren momenteel lastig aan het werk komen of zich alleen op tijdelijke functies kunnen storten.
Niet heel veel anders dan de situatie in Nederland lijkt te zijn of de trend aan het worden is in de lage landen. Ook hier zie ik deze problematiek met regelmaat voorbij komen. Jonge afgestudeerde vrienden die niet aan een baan komen en oudere werknemers die niet mee kunnen of willen groeien, maar juridisch gezien niet makkelijk losgelaten kunnen worden wat vernieuwing in de weg doet staan. Volgens Portugese economen is bovengenoemde tweespalt een van de belangrijkste oorzaken van de economische problemen in het land. Volgens econoom Màrio Centeno (zelfde artikel) zou de oplossing zitten in het flexibiliseren: “Op die manier kunnen vaste medewerkers makkelijker worden ontslagen wat uiteindelijk zou leiden tot meer groei, hogere productiviteit en investeringen in gezondere sectoren van de economie.” .
Jongeren & Politiek
Waarom vond ik dit artikel zo interessant? Om meerdere redenen. Niet alleen greep de quote “Dat een online protestgroep zo snel zo veel los kan maken, toont dat veel Portugezen niet langer naar traditionele actoren als partijen en vakbonden kijken. In de jonge democratie is de desillusie over de ruziënde politieke klasse groot. De opkomst bij de verkiezingen daalt al jaren.” mijn aandacht, ook vond ik dit stuk interessant doordat het de werkgelegenheid betrof, jongeren daar massaal de straat op zijn gegaan en ze zich online verenigt hebben. Dat is de tijd van nu. Niet voor niets schreef ik mijn scriptie over jongeren en politiek en waarom het verkrijgen van nieuwe aanwas in deze tijden lastig ligt wanneer je participanten zoekt voor een systeem dat traditioneel hiërarchisch van aard is. Daar is de jeugd van nu niet meer geïnteresseerd in te krijgen, daar zij in een wereld leven die zich kenmerkt door snelheid, gelijkwaardigheid en authenticiteit. In een groep je plek vinden binnen een traditioneel hiërarchisch dominant systeem is niet het eerste waar de jongeren van nu voor uit hun bed komen. Maar dat betekent niet dat ze niet van zich laten horen. Vaak kiezen ze er voor om dit op een onconventionele manier te laten doen. Zoals hier in Portugal het geval is geweest. Daarin zie je ook meteen de kracht van internet. Maatschappelijke betrokkenheid die wordt geuit buiten de institutionele kaders en vereniging van gelijkgestemden die verplaatst is naar het digitale platform dat een ontzettende mobiliserende werking kent en met een snelheid waar je u tegen zegt.
Consequenties voor het politieke systeem
Hoe houd je jezelf als politiek systeem dan overeind? Hoe ga je als politiek om met dit nieuwe digitale tijdperk met de verplaatsing naar e-participatie? Dat is lastig. Deze economische tijden waar tweeverdiener gezinnen eerder een standaard dan een uitzondering is, creëert een gesloten kolf waarbij de scope alleen op het gezin, de directe omgeving en het internet ligt. Om input te krijgen, moet je dus die werelden binnendringen en ad-hoc werkzaamheden aanbieden. Je ziet het vandaag ook in de gemeente Dongen: De SP is gedoemd te stoppen omdat er geen nieuwe aanwas is. Alle raadsleden, van welke partij dan ook, komen tijd tekort en een enkeling is zo gek om te starten als raadslid. Politiek actief zijn, vraagt erg veel van je. Qua tijd, privacy etc. Eenmaal gestart word je bedolven met werk en is de heersende gedachten ‘waar ben ik aan begonnen?’. De een trekt dat wel, de ander niet. Een collega raadslid komt net binnen en gaat zo naar een borrel ter ere van een raadslid dat al 25 jaar zitting heeft in een andere gemeente. Die tijden zijn met deze generatie echt voorbij. Evenals de dienstverbanden die eeuwig duren. Het komt de creativiteit niet ten goede. Met de gemeentelijke reorganisatie hier zie ik het ook. Dan wil je als organisatie verder, je wilt een nieuwe cultuur en structuur neerzetten, maar je moet het met oude appels doen. Nu is niet iedere oude appel vies, maar de balans tussen een zoet en een zuur appeltje is wel erg van belang. Nu laat ik het verder aan de lezer om te bepalen welke generatie de zoete appeltjes zijn, want het zijn niet mijn woorden dat de zure appeltjes per se de ouderen zouden zijn. Ik zie velen die tot de protest- of verloren generatie behoren die de pragmatische generatie nog veel zouden kunnen leren*. Dat heeft met één karaktereigenschap te maken: Flexibiliteit. Het durven, willen en kunnen meebewegen met wijzigende omstandigheden. Dat heeft niks met leeftijd te maken, maar alles met karakter en opvoedomstandigheden. De huidige generatie heeft alleen het geluk (of ongeluk) daar net een beetje meer van te hebben meegekregen door de economische tijden en internetsamenleving waar zij mee zijn opgegroeid. Helaas is politiek vaak star en stug en dat bijt met de tijd waarin we nu leven. Ook ik worstel er zelf mee. Heb ik een fractie van 10 mensen die van alles willen doen, zijn er regels en procedures die het haast onmogelijk maken. Nee, je mag maar maximaal twee commissieleden. Nee, een bestuurslid mag die informatie niet inzien, daar moet je raad- of commissielid voor zijn. Met als gevolg dat ik het meeste werk over drie man moet verdelen. Dat is gewoon zonde en zou anders moeten kunnen. (Ja, dan moet ik maar meer zetels halen is het advies, tja daar kan ik nu weinig mee; dus stem over drie jaar allemaal massaal op de Partij Voor Tilburg, dan kan ik nog meer werk verrichten! J). Gelukkig heb ik nu een soort van oplossing gevonden door wat meer werk weg te zetten bij stagiaires die vanuit de opleiding Bestuurskunde ons zijn komen ondersteunen, maar ook daarin bleek ik de eerste te zijn die deze verbinding lokaal heeft gelegd. Dat is toch ongelooflijk! Je hebt studenten die iets willen, kennis in huis hebben, tijd krijgen vanuit de opleiding etc. En jij hebt werk en andere kennis die je met hen kunt uitwisselen, dan is 1 + 1 toch 2 zou je denken, maar nee.
Flexibele politieke koers
Begrijp me niet verkeerd, regels zijn goed en ook procedures geven richting en richting bepaalt de koers en zonder dat geen vooruitgang. Rondjes varen brengt je niet verder. Maar een koers uitzetten die volledig vaststaat is nooit goed, zeker niet als de weersomstandigheden blijvend veranderen. In een boek over vechtkunst las ik ooit hoe belangrijk het is in gevecht om mee te kunnen bewegen. Met vier voeten op de grond staan, diepe wortels kennen, maar wel meewaaien als een boom met de wind. Anders knak je. Misschien wordt het dus eens tijd dat het politieke systeem zichzelf eens kritisch gaat bekijken om die democratie eens wat meer beweging te geven. Want zoals de jongeren in Portugal terecht stellen in NRC Next: “In de jonge democratie is de desillusie over de ruziënde politieke klasse groot”. En zolang politiek er één blijft van tegenstellingen, zal dit spel zichzelf langzaam doen uitsterven. Nieuwe aanwas vinden, begint dus echt bij jezelf.
*Zie voor een uiteenzetting van deze generatiebenamingen pagina 8 van het document http://rebeccapol.nl/wp-content/uploads/Verkorte-versie-Bachelorscriptie-Rebecca-Pol1.pdf